Ferney’de Voltaire: insan, eser, ev
Filozof, yazar, zulme uğrayanların savunucusu ve kurucu: evine adım atmadan önce Voltaire’in kim olduğunu keşfedin.
Ferney’deki Château de Voltaire (Voltaire Şatosu)
1758’de, 64 yaşındayken, Voltaire olarak tanınan François-Marie Arouet, Cenevre’nin hemen dışındaki Ferney malikânesini satın aldı. Burada yaklaşık yirmi yıl yaşadı, en ünlü eserlerinden bazılarını burada yazdı ve hoşgörü ile adalet adına büyük hukuk mücadeleleri verdi.
Hayattayken Avrupa’nın dört bir yanından gelen ziyaretçilerce el üstünde tutulan Voltaire, 1778’deki ölümünün ardından yüceltildi; bu yüceltme 1791’de Panthéon’a girişine kadar sürdü. Ardından gelen sahipler evi dönüştürdü ve büyük adamın kültünü yaşattı.
Bugünün ziyaretçileri 18. ve 19. yüzyılların biçimlendirdiği bir malikâne keşfediyor: aynı anda hem bir şato, hem bir yazar evi, hem de bir hafıza mekânı.
Önemli tarihlerle Voltaire
- 1694
Bir noterin oğlu olan François-Marie Arouet, 21 Kasım’da Paris’te doğar.
- 1704
Collège Louis-le-Grand’da Cizvitlerin yanında okur; burada edebiyata ve tiyatroya gönül verir.
- 1717
Hiciv dizeleri yüzünden yaklaşık bir yıl Bastille’de hapsedilir; ardından Voltaire adını alır ve 1718’de Oidipus trajedisiyle büyük bir zafer kazanır.
- 1726
İngiltere’de sürgün: Newton’ı, Locke’u ve İngiliz özgürlüğünü keşfeder; bu özgürlüğü Felsefe Mektupları’nda (1734) över.
- 1734
Cirey’de, Émilie du Châtelet’nin yanında, on beş yıl boyunca çalışmayı, bilimi ve yazıyı paylaşır.
- 1750
Prusya Kralı II. Friedrich tarafından Potsdam’a davet edilir; kralla arası bozulmadan önce orada yaklaşık üç yıl kalır.
- 1755
Cenevre’de Les Délices’e yerleşir, ardından sınırın hemen öte yanında daha fazla özgürlük arar.
- 1758
Ferney malikânesini satın alır; Candide ertesi yıl, 1759’da yayımlanır.
- 1762
Calas davası başlar: Hoşgörü Üzerine İnceleme’yi (1763) yayımlar ve 1765’te Protestan Jean Calas’nın itibarının iadesini sağlar.
- 1778
Şubat’ta Paris’e görkemli bir dönüş; 30 Mayıs’ta, 83 yaşında orada ölür.
- 1791
Naaşı Panthéon’a taşınır: Devrim, özgürlüğün savunucusunu onurlandırır.
Kendi sözleriyle Voltaire
“Bahçemizi işlemeliyiz.”
“Çalışmak bizden üç büyük kötülüğü uzak tutar: can sıkıntısını, ahlaksızlığı ve yoksulluğu.”
“En iyi, iyinin düşmanıdır.”
“Gereksiz olan, pek gerekli bir şey.”
“Biraz iyilik yaptım; bu benim en iyi eserimdir.”
Ünlü bir söz… ama onun değil
“Düşüncelerinize katılmıyorum ama onları söyleme hakkınızı ölümüne savunacağım” sözü Voltaire’e ait değildir. Bu sözü, onun tavrını özetlemek için 1906’da İngiliz biyografi yazarı Evelyn Beatrice Hall yazmıştır. Sylvie’nin tur sırasında anlatacağı buna benzer daha pek çok hikâyesi var!
Voltaire’le evinde tanışın
Voltaire’i tanımanın en iyi yolu, evini ve bahçelerini akredite bir rehberle gezmektir.